Greinasafn fyrir flokkinn: Náttúrufræðingurinn

Miklar áskoranir í rekstri Náttúrufræðingsins

Kæru félagsmenn Hins íslenska náttúrufræðifélags,

Við þökkum ykkur fyrir mikilvægan stuðning við félagið og Náttúrufræðinginn, sem er eitt helsta verkefni þess.

Rekstur útgáfunnar stendur nú frammi fyrir verulegum áskorunum. Undanfarin 12 ár hefur Náttúrufræðingurinn verið gefinn út í samstarfi við Náttúruminjasafn Íslands (NMSÍ), sem hefur staðið undir helmingi kostnaðar. Vegna fjárhagsstöðu safnsins hefur ritstjóra verið sagt upp og framlög til útgáfunnar sett á ís í óákveðinn tíma.

Rekstur HÍN hefur einnig verið þungur; allur tekjustofn félagsins hefur farið í útgáfuna.

Kostnaður HÍN og NMSÍ við Náttúrufræðinginn árið 2025 var um 17 milljónir króna, á meðan tekjur HÍN nema um 6–8 milljónum. Án breytinga er reksturinn ekki sjálfbær.

Markmið okkar er þó skýrt: að tryggja áframhaldandi útgáfu Náttúrufræðingsins. Á meðan unnið er að öflun fjármagns verður efni birt á vefnum, en prentað hefti gefið út um leið og fjárhagur leyfir.

Stjórnin mun grípa til tafarlausra aðgerða til að styrkja reksturinn:

  • efla styrkja- og auglýsingasókn og draga úr kostnaði
  • Innheimta félagsgjöld fyrr á árininu
  • hækka félagsgjöld til að nálgast fyrra raunvirði
  • prentuð hefti verða einungis send á félaga sem standa í skilum
  • veita félagsmönnum forgang að rafrænu efni

Samhliða þessu vinnum við að því að efla starf félagsins með fjölbreyttari viðburðum og virkari þátttöku félagsmanna. Traustur rekstrargrundvöllur er lykilatriði í þeirri uppbyggingu.

Fram undan eru nauðsynlegar breytingar til að tryggja framtíð Náttúrufræðingsins. Með samstilltu átaki getum við mætt þessum áskorunum og eflt félagið til framtíðar.

Við treystum á ykkur – stuðningur félagsmanna skiptir sköpum.

Með góðri kveðju,
Stjórn Hins íslenska náttúrufræðifélags

Nýtt hefti Náttúrufræðingsins er mætt – tileinkað jöklum!

Glæsilegt nýtt hefti af Náttúrufræðingnum er komið út – að þessu sinni með jöklana í aðalhlutverki.

Í heftinu má meðal annars finna:

  • Stóra yfirlitsgrein um íslenska jökla – í þessari umfangsmiklu yfirlitsgrein er dregin saman þekking á íslenskum jöklum: myndun þeirra, hreyfingu og afkomu, samspili við eldvirkni, jökulhlaup og loftslag, auk áhrifa rýrnunar á landslag, innviði og samfélag. Greinin byggir á nýjustu mælingum, fjarkönnun og líkanreikningum og varpar ljósi á þróun jökla frá lokum litlu ísaldar til framtíðar í hlýnandi loftslagi.
  • Jöklarannsóknafélag Íslands 75 ára – greinin rekur sögu Jöklarannsóknafélags Íslands frá stofnun árið 1950, sjálfboðastarf, vorferðir á Vatnajökul, uppbyggingu skála og lykilhlutverki félagsins í jöklarannsóknum, vöktun og miðlun þekkingar um íslenska jökla.
  • Sólmyrkvar á Íslandi – fjallað er ítarlega um sólmyrkva á Íslandi, sérstaklega almyrkvann 12. ágúst 2026, auk yfirlits um alla almyrkva og hringmyrkva sem hafa gengið og munu ganga yfir á Íslandi á árunum 600 til 2200 e.Kr. Þá er fjallað um helstu fyrirbæri sem vert er að gefa gaum þegar fylgst er með almyrkva á sólu.
  • Ný tegund sæsnigils í Atlantshafi – sagt er frá mjög athyglisverðum fyrsta fundi sæsnigilsins svartserks (Melanochlamys diomedea) í Atlantshafi. Snigillinn fannst fyrst við strendur Íslands í júní 2020. Sagt er frá ferlinu frá því að hann sást fyrst í fjöru við Ísland þar til staðfest tegundagreining fékkst. Þá er greint frá þekktri útbreiðslu og fjallað um mikilvægi þess að fylgst sé vel með nýrri framandi tegund og framvindu hennar.
  • Frá arfgerð til svipgerðar – tengsl breytileika í genastjórnun við svipgerðir og sjúkdóma. – Greinin fjallar um hvernig breytileiki í genastjórnun mótar svipgerð lífvera og getur aukið líkur á sjúkdómum. Sýnt er hvernig nýjustu aðferðir lífmengjafræðinnar gera kleift að greina þessi tengsl á stórum gagnasöfnum og hvernig samþætting erfða-, umritunar- og prótíngagna leggur grunn að persónubundnum lækningum og markvissari meðferð.
  • Tveggja flokka kynjakerfi er úrelt. – Í greininni er fjallað um kyn sem litróf, með vísun í líffræði, mannfræði og samtímaumræðu um kyngervi, mannréttindi og fjölbreytileika mannlegrar reynslu.

Heftið er prýtt fallegum ljósmyndum af íslenskri náttúru.

Heftið fæst í öllum bókabúðum Pennans Eymundsson fyrir þau sem ekki eru áskrifendur. Náttúrufræðingurinn fylgir með félagsaðild að HÍN, nýir félagar fá nýjasta tölublaðið með nýskráningu
https://hin.is/gerast-felagi/

Nýtt hefti Náttúrufræðingsins komið út

Út er komið 1.– 2. hefti Náttúrufræðingsins, 93. árgangs. Í heftinu er m.a. sagt frá landnámi plantna og framvindu í Surtsey síðustu 60 árin, sögu veggjalúsarinnar á Íslandi, bókinni Hvenær kemur sá stóri? Að spá fyrir um jarðskjálfta eftir Ragnar Stefánsson og nýjum rannsóknarniðurstöðum um íslenska melrakkann. 

Í blaðinu er einnig ljósmynda- og ljóðasería um Surtsey en í henni eru m.a. myndir frá upphafi Surtseyjargossins eftir Sigurð Þórarinsson og Ævar Jóhannesson. 

Forsíðuna prýðir mynd af Surtsey sem tekin var af Sigurði Þórarinssyni í lok nóvember 1963. 

Nýtt vefsetur Náttúrufræðingsins hefur nú litið dagsins ljós og þar er hægt að skoða allt efni nýjasta heftisins (á forsíðu) sem og efni fyrri árganga. 

natturufraedingurinn.is

Heftið er 86 bls. Útgefendur eru Hið íslenska náttúrufræðifélag og Náttúruminjasafn Íslands

Nýtt hefti Náttúrufræðingsins

Út er komið 3.–4. hefti Náttúrufræðingsins, 91. árgangs. Í heftinu er m.a. sagt frá brislingi sem er nýfundinn nytjafiskur við Ísland, mítlum sem húkka sér far með drottningarhumlum og sauðfé sem étur kríuegg og -unga. Forsíðuna prýðir hvít tófa í fjöru en í heftinu er fyrsta grein af þremur um íslenska melrakkann og fjallar um stofnbreytingar, veiðar og verndun refastofnsins. Loks er gerð grein fyrir lifnaðarháttum og útbreiðslu skötuorms á Íslandi, stærsta íslenska hryggleysingjans sem þrífst í vötnum á hálendinu. Heftið er 84 bls.

Útgefendur eru Hið íslenska náttúrufræðifélag og Náttúruminjasafn Íslands. Ritstjóri er Álfheiður Ingadóttir, líffræðingur og er þetta sextánda heftið sem hún ritstýrir frá árinu 2014.